است ، بسيارى از غوامض و مشكلات مثنوى را مىتوان با مقالات شمس تبريزى گشود و تبيين كرد ؛ چه از لحاظ واژگان و چه از لحاظ تعابير و مضامين و حكايات . 2 . دقائق الحقائق احمد رومى : اين شرح كه درست هشت سال پس از درگذشت سلطان ولد - يعنى در سال 720 ه . ق - به رشتهء تحرير درآمده ، شرحى است مبتنى بر آيات و روايات در قالب 80 فصل . شارح ، هر فصل را با ذكر آيه يا حديثى آغاز مىكند و پس از شرح و تبيين آن با اشعار و حكايات ، به چند بيت از مثنوى استشهاد مىكند . « 1 » 3 . كنوز الحقائق فى رموز الدقائق خواجه ابو الوفاء خوارزمى ( درگذشتهء 835 ه . ق ) : شرح منظومى است در بحر متقارب . 4 . شرح منثور مثنوى اثر خواجه ابو الوفاء خوارزمى : او پيش از سال 833 ه . ق تأليف اين شرح را آغاز كرد و آن را به ظهير الدين ابراهيم سلطان نوهء تيمور گوركانى تقديم كرد . 5 . شرح مثنوى معنوى شاه داعى شيرازى ( درگذشتهء 870 ه . ق ) . « 2 » 6 . لطائف المعنوى فى حقائق المثنوى عبد اللطيف عبّاس ( - عبّاس گجراتى ) : او در دورهء شاهجهان ( 1037 - 1067 ه . ق ) نخست متن مصحّح از مثنوى را براساس هشتاد نسخهء خطّى آماده كرد . سپس واژه‌نامه‌اى تحت عنوان لطائف اللغات تنظيم و به همراه شرح ابيات مشكلهء مثنوى تحت عنوان لطائف مثنوى و يا لطائف المعنوى فى حقائق المثنوى ارائه كرد . « 3 » 7 . شرح مثنوى شاه مير محمّد نور اللّه احرارى ( درگذشتهء 1073 ه . ق ) : شامل هر شش دفتر . 8 . مكاشفات رضوى اثر مولوى محمّد رضا لاهورى : در شرح ابيات مشكلهء مثنوى كه در سال 1084 ه . ق به رشتهء تحرير درآمده است . « 4 »

--> ( 1 ) . اين شرح توسّط محمّد رضا جلال نائينى و محمّد شيروانى تصحيح و در سال 1354 ش از سوى شوراى عالى فرهنگ و هنر به چاپ رسيده است . ( 2 ) . اين شرح در دو مجلد توسط محمّد نذير رانجها تصحيح و در سال 1363 ش از سوى مركز تحقيقات فارسى ايران و پاكستان در اسلام‌آباد منتشر شد . ( 3 ) . نگارنده ، تصحيح اين اثر را به پايان رسانده و به زودى به زيور طبع آراسته خواهد كرد . ( 4 ) . اين شرح ، نخست به شكل چاپ سنگى در سال 1294 ه . ق در لكنهو و سپس در سال 1377 ش به كوشش كورش منصورى از سوى انتشارات روزنه منتشر گرديده است .